Elementarz

A czy wiesz, że chałka wywodzi się z kultury żydowskiej? Żydzi jedzą chałkę w czasie Szabatu – ważnego święta, które rozpoczyna się w każdy piątek o zachodzie słońca. o zachodzie słońca.
o zachodzie słońca. o zachodzie słońca. o zachodzie słońca. 

Chet ח jak Chałka (חַלָּה)
A czy wiesz, że chałka wywodzi się z kultury żydowskiej? Żydzi jedzą chałkę w czasie Szabatu – ważnego święta, które rozpoczyna się w każdy piątek o zachodzie słońca. Spożywanie wieczerzy zaczyna się od błogosławieństwa nad dwiema chałkami, którą potem dzielą się domownicy, posypując ją solą.
Polska chałka jest słodka, posypana kruszonką, natomiast ta na szabat jest bardziej wytrawna.

Poznaj przepis na chałkę!
Składniki ciasta:
● 2 1/4 łyżeczki aktywnych drożdży suchych
● 1 szklanka ciepłej wody
● 4 szklanki mąki uniwersalnej
● 7 dużych żółtek (odstaw białka)
● 1/4 szklanki cukru
● 1 łyżeczka soli
● 6 łyżek greckiej oliwy z pierwszego tłoczenia
● 2–3 łyżki prażonego sezamu lub makuRobimy ciasto!
W małej misce wymieszaj drożdże z ciepłą wodą. Możesz to zrobić w mikserze, blenderem lub widelcem. Dodaj dużą szczyptę cukru. Mieszaj do momentu aż drożdże się rozpuszczą. Odłóż na około 10 minut, aż drożdże zostaną aktywowane, tworząc spienioną warstwę.
W dużej misce wymieszaj mąkę, żółtka, cukier, sól i olej. Jeśli nie masz miksera, użyj drewnianej łyżki. Dodaj drożdże do ciasta i miksuj, aż ciasto będzie zbyt trudne do wymieszania.

Czas ugniatania
Przenieś ciasto z miski na posypaną mąką powierzchnię. Ugniataj ręcznie przez 10 minut. Jeśli ciasto jest zbyt lepkie podczas ugniatania, dodaj trochę mąki i kontynuuj ugniatanie, aż ciasto będzie miękkie i gładkie. Uformuj ciasto w kulkę. Teraz umieść ciasto w dużej, lekko naoliwionej misce. Przykryj ściereczką kuchenną i przechowuj w ciepłym miejscu przez 1 1/2 do 2 godzin, aż ciasto się podniesie. Ciasto jest gotowe, gdy będzie dwa razy większe od momentu włożenia do miski.

Pleciemy warkocze
Rozwałkuj ciasto i odwróć z powrotem na lekko posypaną mąką powierzchnię. Podziel ciasto na trzy równe części, a następnie zwiń każdy kawałek w linę o długości około 20 cm. Spleć trzy liny razem jak włosy; ściśnij oba końce razem, aby zakończyć warkocz.Umieść pleciony bochenek na dużej blasze wyłożonej papierem do pieczenia. Przykryj i odłóż w ciepłe miejsce na kolejne 30-45 minut, pozwalając ciastu ponownie rosnąć.

Teraz pieczenie
Rozgrzej piekarnik do 190°C. Obficie posmaruj bochenek około 2-3 łyżkami białek. Posypać sezamem lub makiem. Piec w piekarniku przez 20-25 minut lub do złotego koloru. Chałka powinna ostygnąć przed pokrojeniem.

Symbolika:
Literze hebrajskiej ח (Chet) odpowiada cyfra 8.
Znaczenie symboliczne: życie, nowy początek, grzech.

Zajin ז jak Zachor (זכור)
Zachor oznacza “pamięć” lub “pamiętaj.” Pamięć jest ważna dla każdego narodu. Dla narodu żydowskiego, który przez wieki nie miał swojego miejsca na ziemi, pamięć ma znaczenie szczególne. Zwłaszcza po doświadczeniach II wojny światowej i holokaustu, kiedy III Rzesza ustanowiła sobie za cel, by naród żydowski zniknął na zawsze.Stworzono specjalne obozy koncentracyjne, w których zabijano Żydów lub skazywano na morderczą pracę. Ta praca często kończyła się śmiercią. Słowo „Zachor” umieszcza się często na opaskach, jakie Ocalali po Holokauście dostają podczas obchodów Dni Pamięci.Historie i doświadczenia tych osób są tak straszne, że nie będziemy ich Tobie opowiadać, możesz znaleźć je tu: relacje ocalalych. Pamięć Ocalałych ma największą wartość na świecie. 
– Jaką? – zapytasz… ich wspomnienia są mieczem, który broni nas przed powtórzeniem tej tragedii. Poznanie historii osoby, która doświadczyła prawdziwego piekła na ziemi, może sprawić, że żadna osoba nie będzie chciała drugiej zgotować takiego losu.
W to wierzymy.

Symbolika:
Literze hebrajskiej ז (Zajin) odpowiada cyfra 7.
Znaczenie symboliczne: miecz, całość, perfekcja

He ה jak Hamantasze, (המן־טאַשן) – jid. Hamantasze to nadziewane ciasteczka w kształcie trójkąta. Historia tych słodyczy nawiązuje do imienia Hamana, wezyra na dworze króla perskiego Achaszwerosza. Haman w imię osobistej zemsty chciał wymordować wszystkich Żydów w królestwie. Jego plany pokrzyżowała żona króla: Estera, która była Żydówką. Ciastka były także nazywane „uszami Hamana”, co stanowiło nawiązanie do średniowiecznych poniżających kar wymierzanych skazanym złoczyńcom. Ciasteczka pieczone są w czasie radosnego Święta Purim. Istnieje wiele rodzajów Hamantaszy, różniących się zarówno nadzieniem, jak i ciastem.

Przepis na Hamantasze z nadzieniem z maku.
Jakich potrzebujemy składników:
● 100 g cukru
● 180 g masła
● 2 jajka
● 300 g mąki
● 30 ml wody
● 120 g maku
● 100 ml mleka
● 60 g cukru
● migdałowy aromat

Jak je przygotować: 
1.Najpierw mak!
Na samym początku musimy zająć się makiem. Najlepiej wieczorem, dzień przed pieczeniem ciasteczek. Wsyp mak do garnka, wlej mleko i zagotuj aż do wrzenia. Potem odłóż na około 10h.

2.Następnego dnia masa na ciasteczka!
Rozcieramy masło z cukrem na jednolitą masę. Możesz to zrobić widelcem lub mikserem.
Teraz dodaj jedno jajko i dalej ubijaj.
Wsyp mąkę, dodaj wodę i zagnieć ciasto. Gdy składniki ładnie się połączą owiń ciasto w folię i wstaw do lodówki na 30 minut.

3.Mielimy mak!
Zaraz zrobimy makową masę. Mak wrzucamy na sito, możemy przycisnąć, żeby odpłynęła woda. Następnie, wsypujemy go do miski, dodajemy cukier i aromat migdałowy. Mielimy blenderem na gładką masę. Dodajemy jajko i znowu mielimy.

4. Lepimy uszy!
Za dobrej pamięci rozgrzej piekarnik do temperatury 180ᵒС.
Wyciągamy ciasto z lodówki i wałkujemy. Ciasto powinno mieć grubość ok. 3 milimetrów.

• Teraz bierzemy szklankę i wycinamy krążki.
• Na środku każdego kółeczka kładziemy około pół łyżeczki masy makowej.
• Chwytamy za krawędzie ciasta i zawijamy do środka tak, by powstały trójkąty.

Na blasze kładziemy papier do pieczenia. Na nim układamy uszy. Potem, wkładamy do piekarnika na 20 minut. Wyciągamy, kiedy ładnie się zarumienią.

Symbolika:
Literze hebrajskiej ה – (He) odpowiada cyfra 5.
Znaczenie symboliczne: okno, nieskończoność

Brit mila  (ברית־מילה), czyli rytuał obrzezania.
Dlaczego Żydzi obrzezują nowo narodzonych chłopców? Obrzezanie to zabieg usunięcia napletka. W kulturze żydowskiej zazwyczaj ma to miejsce ósmego dnia po narodzinach chłopca. Podczas obrzezania po raz pierwszy publicznie wymawia się imię dziecka. Do tego czasu, czyli do ósmego dnia, dziecko nie ma imienia. Rytuał obrzezania ma kluczowe znaczenie w judaizmie. To pierwsze przykazanie, jakie Bóg dał Abrahamowi. Jest to symbol przymierza z Bogiem. Uznaje się to za “perfekcyjne” wykończenie ludzkiego ciała, które jest aktem wspólnej pracy Boga i człowieka. Bóg stworzył ciało, a człowiek kończy jego dzieło tu na Ziemi. Pokazuje nam to, że doskonałość duchowa może być osiągnięta ludzkim wysiłkiem.

• A Ty, jakie znasz rytuały religijne, które łączą człowieka z Bogiem?
• Jakie znasz rytuały, które oznaczają nowy etap w życiu człowieka?

Symbolika:
Literze hebrajskiej ב (Bet) odpowiada cyfra 2.
Znaczenie symboliczne: dom, wspólnota.

Dalet ד jak Drejdel lub Drejdl (דריידל)
Drejdel to bączek z literą hebrajską po każdej stronie, służy do gry podczas święta Chanuka..

Zrób dreidla i zagraj!
Zasady gry:
1. Każdy z graczy przystępuje do gry z określoną liczbą cukierków, czekoladek lub innych fantów.
2. Wszyscy gracze dają do „banku” jeden fant.
3. Teraz, po kolei kręcicie bączkiem i zabieracie z banku lub wpłacacie do niego swoje monety w zależności od tego, która litera ukaże się po zatrzymaniu bączka.

• nun ( נ), gracz nic nie wygrywa,
• gimel ( ג) – bierze wszystko,
• he(ה) – bierze połowę
• szin ( ש) lub pe ( פ) – gracz dodaje do „banku” jedną monetę

Symbolika:
Literze hebrajskiej ד – (Dalet) odpowiada cyfra 4.
Znaczenie symboliczne: drzwi, droga.

Waw ו jak Królowa Waszti (וַשְׁתִּי)

Królowa Waszti – kobieta niezależna. Królowa Waszti była prawnuczką króla Nabuchodonozora – najpotężniejszego i najdłużej panującego monarchy w Imperium Neo-Babilońskim. Poślubiła potężnego perskiego władcę Achaszwerosza, którego królestwo rozciągało się od Indii po Etiopię. 

Król wystawiał wspaniałe przyjęcia. Według tradycji mężczyźni i kobiety ucztowali osobno. Podczas jednej z uczt, król zapragnął zobaczyć swoją piękną żonę nago i pochwalić się nią przed zgromadzonymi.

Ale ta odmówiła stawienia się na rozkaz męża. Sama wystawiła ucztę dla niewiast i nie chciała jej opuszczać. Mimo swej nieograniczonej władzy, król nie mógł złamać silnej woli małżonki. Sprawa była tak poważna, że władca zwołał naradę mędrców. Po obradach, król wydalił Waszti i pozbawił ją godności królewskiej. 

• Czy znasz inne kobiety, które musiały zapłacić wysoką cenę za swoją niezależność?
  Podpowiedź:
  J_ _n_ _  D’_ r _
  R_sa  _ ar_ _
  M_r_a  S__o_o_ _ka-C_r_e
  F_i_a  K_h_o
• A czy myślisz, że gdyby Waszti chciała zrobić to samo – czyli pokazać swojego nagiego męża koleżankom, król zgodziłby się?

Symbolika:
Literze hebrajskiej ו (Waw) odpowiada cyfra 6.
Znaczenie symboliczne: hak, człowieczeństwo.